Beelden horen thuis in de kerk
03
feb
Veel protestanten zijn opgevoed met de gedachte dat beelden in de kerk per definitie niet thuishoren. Dat was toch wel les één van de reformatie. Maar hebben ze met het verdachte badwater niet het kind de kerk uitgegooid?
Rond 1566 woedde de beruchte beeldenstorm, waarbij de kerkgebouwen ‘geschoond’ werden voor de gereformeerde eredienst. De reformatoren wezen verering van beelden en iconen resoluut af.
De achttiende-eeuwse Verlichting legde vervolgens veel nadruk op de rede. “De ordelijkheid van de natuur ondermijnde een magisch wereldbeeld waarin krachten en wonderen een grote rol speelden.” Zo schreed de onttovering voort. Het hoofd werd in de kerk rijkelijk bediend, andere zintuigen werden daaraan ondergeschikt, en al gauw gezien als voertuigen van de zonde. Hoewel de mens een schepsel is met ogen, mond, oren en tastzin worden deze zintuigen slechts schaars bediend. Kerk en kunst dreven zo steeds verder uiteen. Tot schade van mens en kerk.
In Museum Catharijneconvent in Utrecht loopt op dit moment de tentoonstelling LINGAM. Er worden 122 vruchtbaarheidssymbolen tentoongesteld. Sieraadmaker en gastconservator Ruud Peters zegt:
“De symbolen zijn een aanklacht tegen de platte sekscultuur. Het boeddhisme en hindoeïsme kunnen het christendom opnieuw de transcendentie van de liefde leren. Paradoxaal genoeg gebeurt dat met een symbool dat in het westen slechts als gebruiksvoorwerp in sekswinkels wordt aangetroffen.” Dat de kerken leeglopen heeft volgens Peters te maken met het afwijzen van de beeldcultuur door de kerk. Terwijl alle verhalen door beelden verteld worden en mensen op zoek gaan naar beelden om een ervaring te krijgen van het hogere of van het schone, sluit de kerk zich op in zijn eigen cultuur.
Kortom, het wordt tijd om de kunst in kerk en theologie (weer) van harte te omhelzen, omdat kunst een mogelijkheid is om het Onzichtbare dichterbij te brengen, misschien wel een betere mogelijkheid dan het woord, in elk geval beter dan het woord alleen. Kunst is niet alleen zinnig in musea, maar ook in de kerk.
Buiten de kerk worden we plat gegegooid met beelden, laat de kerk komen met beelden die leiden tot bezinning op God. Laat de beelden spreken!
Yko van der Goot voor Protestant.nl
Naar aanleiding van de tentoonstelling LINGAM. 122 hedendaagse vruchtbaarheidssymbolen. Museum Catharijneconvent Utrecht.
In Schepper & Co radio (31 januari 2010) een gesprek met kunstenaar Ruud Peters.
U dient in te loggen of te registreren om reacties te kunnen plaatsen.
