Als God niet meer beschikt, ja wat dan

‘Wanneer vroeger kinderen met een ernstige handicap ter wereld kwamen, was dat, net als nu, een enorme tragedie, voor kind en ouders. Maar omdat er geen mogelijkheid was dit te vermijden, moest het worden gedragen als een al dan niet door God beschikt lot.’

Tsjalling Swierstra, techniekfilosoof aan de Universiteit van Maastricht:

‘De ethiek speelde een rol in de vraag hoe met deze tragedie moest worden geleefd. Kind en ouders blijken soms op heroïsche wijze om te gaan met hun lot, en zelfs uiteindelijk tot de slotsom te komen dat hun leven daardoor ook verrijkt is, en aan zin en betekenis heeft gewonnen. Niet alleen, en ook niet voor allen, en men kan het ook niet eisen of verlangen, maar het komt wel voor. Buitenstaanders konden daar bewondering voor op brengen, al wilden ze uiteraard voor geen goud ruilen.

Deze situatie verandert echter onder invloed van nieuwe technologie. Allereerst weten we, dankzij allerlei technologie, geleidelijk meer over de gevolgen voor de foetus van het (consumptie)gedrag van de moeder. Daarom komt een deel van de – nu opeens vermijdbare – handicaps in de sfeer van de verantwoordelijkheid, aansprakelijkheid en schuld. Voor een ander deel wordt de handicap vermijdbaar in de zin, dat we die middels nieuw beschikbaar gekomen genetische diagnostiek al bij een embryo kunnen vaststellen, om dan te besluiten  dit embryo niet geboren te laten worden. Eerst hadden toekomstige ouders niets te kiezen, nu wel.’

En ook wanneer toekomstige ouders besluiten het aan God of lot over te laten, kunnen ze daarvoor ter verantwoording worden geroepen. Volgens sommigen schaad je het kind immers door het geboren te laten worden.

Kunnen mensen deze verantwoordelijkheid aan? Wie helpt hen bij deze keuzen? Dat zijn vragen die de technologische ontwikkelingen ook oproepen.

Yko van der Goot voor Protestant.nl

Tsjalling Swierstra is techniekfilosoof aan de Universiteit van Maastricht en hoogleraar 'Filosofie en ethiek in de levenswetenschappen vanuit humanistisch perspectief’ aan de Universiteit van Amsterdam. Hij publiceert vooral over ethische vragen die verbonden zijn aan biomedische technologie en nanotechnologie.

Bron

Tsjalling Swierstra, Scènes uit een huwelijk. De dynamische verhouding tussen techniek en moraal, in: Marli Huijer & Martijntje Smits (red.), Moralicide. Nieuwe morele vocabulaires voor technologie (Kampen 2010)

Nano. Geloven in het kleine. Onder deze titel besteden Protestant.nl, Schepper & Co radio en themakanaal Spirit 24 in 2010 aandacht aan de volgens velen revolutionaire ontwikkelingen op het gebied van de nanotechnologie. Dit project is mede mogelijk gemaakt door Nanopodium.